BJJ’de nasıl kuşak atlanır?

Konu Brazilian Jiu Jitsu olduğunda, sporcuların en çok kafasını karıştıran konulardan biri de, “BJJ’de nasıl kuşak atlanır” oluyor. Bu konuyu açıklığa kavuşturabilmek için, Corvos Combat Kurucusu ve Türkiye’de ilk BJJ soyunu başlatan hocamız Burak Değer Biçer’in kendi blog sayfasında İngilizce olarak kaleme aldığı makalesini Türkçeleştiriyor ve sizlerle paylaşıyoruz.

BJJ kuşak karmaşası

BJJ, standartların uygulamaya ve lineage’a, yani soya göre değiştiği bir spor dalıdır. BJJ’de katalar veya genel kılavuz kuralları yoktur. Akademiler eğitim ve derecelendirme noktasında tek bir kuralı ve metodu izlemez.

Karışık gibi görünse de, bunun bir nedeni vardır. Öncelikle, Jiu-Jitsu’nun öyle zengin bir bağlamı vardır ki, bir kişinin tümünü öğrenmesi ve her anlamda ustalaşması imkansızdır. Her akademinin kendine has belli bir tarzı vardır. Başlangıç aşamasındaki iki senede, öğrenciye temel kurallar öğretilir. Öğrenci mor kuşak olduğunda, artık temelleri tamamıyla oluşmuştur. Bununla birlikte söz konusu temel kurallar tıpkı birer tohum gibidir ve her biri yeni bir ağacın köklerini oluşturabilir. İşte bu noktada genel bir standart aramak zorlaşır. Siyah kuşaklar için dile getirilmeyen ancak ustalar tarafından bilinen kimi standartlar söz konusudur. Örneğin siyah kuşakların bazıları muhteşem öğretmenler, bazıları ise muhteşem dövüşçülerdir. Standartların değişken olması, her ustanın siyah kuşakla ilgili kendi vizyonunu oluşturmasına neden olur.

Toplam zaman mı minder zamanı mı?

Genelde birinin kuşak seviyesinden bahsedildiğinde, yıllar üzerinden konuşulur. Bence bu yapılan en büyük hatalardan biridir. Zaman insanoğlunun icat ettiği bir kavramdır. Sizi tanımlayan ise, ne kadar zaman geçirdiğiniz değil, bu kavram içerisinde ne yaptığınızdır.

Pek çok olimpik spor dalında 30 yıl önce kırılan rekorların bugün kulağa bir şaka gibi gelmesinin nedeni de budur. Bizler sürekli devinen ve gelişen varlıklarız. Gelişimimiz yalnızca fiziksel değil, bilişsel düzeyde de gerçekleşiyor. Üstelik bugün sahip olduğumuz araçlar ve teknolojiler insanların daha hızlı öğrenmesini sağlıyor. Bu nedenle günümüzde kuşak sisteminin sınırlarını zorlayan çok sayıda genç yetenek var. Dolayısıyla öğrencilerin gelişimlerini değerlendirirken, sadece minderde geçirdikleri zamanı dikkate almalıyız, ne kadar süredir derse katıldığını değil.

Her takım farklıdır

Pek çok kez kendimi, “Bu ne biçim mor kuşak” derken bulmuşumdur. Bu genelde söz konusu kişinin daha yüksek bir kuşağa sahip olabileceğine kanaat getirdiğimde olur. Fakat hemen ardından, “Ben kimim ki bir diğer ustanın derecelendirme kriterlerini eleştiriyorum” diye düşünürüm.

Dünyada pek çok farklı akademi var. Bulundukları lokasyona ve çevrelerine göre, öğrencilerinden beklentileri de değişebiliyor. Örneğin ABD Los Angeles’daki bir akademide, rekabetin çok fazla olması nedeniyle bir tam yıl kum torbasında çalışarak geçebilir. Şehirden uzaktaki daha küçük bir yerleşim biriminde ise, kuşak konusunda farklı hedefler ve dolayısıyla farklı standartlar söz konusu olabilir.

Neyi dikkate almalıyız?

Minder zamanı

Ne kadar süredir eğitim aldığınız değil, minderde kaç saat geçirdiğiniz önemlidir. Örneğin 5 yıllık bir sürenin sonunda, haftada 3 defa antrenman yapan bir kişi ile 2 defa yapan arasında minderde geçirilen süre bakımından epey bir fark olacaktır.

Kişilik

Hepimiz BJJ disiplinini ve takımlarımızı temsil ederiz. Bu nedenle kişilik önemlidir. Mavi kuşağı bir türlü göremeyenlerin pek çoğu, işte bu noktada takılıp kalır.

Teknik bilgi ve beceri

Kişinin seviyesi teknik bilgi ve beceri bakımından, bir sonraki seviyenin en alt kademesi ile eşit olmalıdır.

Sanatın geneline dair bilgi

Minderde saatlerini harcayan bir kişi, pratik ettiği dövüş sanatının nereden geldiğini, kurucularının ve öncülerinin kim olduğunu bilmek zorundadır.

Öğretme becerisi

Kuşaklar aslında sanatı paylaşabilme becerisine göre verilir. BJJ insanlara sadece dövüşmeyi değil, yaşamayı da öğretir. Bu arada “öğretmek” dediğimde, hareketleri gösteren eğitmenlerin ötesinde bir şeyi kastediyorum.

Eleştirilerle başa çıkma

Gerçeklerden bağımsız olarak, sizi eleştiren, kuşağınızı hak etmediğinizi söyleyen birileri her zaman olacaktır. Bu kişiler genelde tek bir standardı dikkate alırlar ve o da tap etmektir. Onlar konuşsunlar, siz boşverin gitsin.

BJJ zaman alır. Dikkatinizin ve çabanızın %100’ünü gerektirir. Böylesi bir gereklilik içinde negatif yorumlarla kaybedecek vaktiniz yok. Özgüvensiz insanlarla uğraşmak yerine, onların acısına anlayış gösterin ve gülüp geçin.

Hayatımda herhangi bir ustanın negatif eleştiri yaptığını asla görmedim. Etrafınızdaki insanlardan tavsiyeler almak gelişiminize fayda sağlar. Ancak tavsiyeyi verenin kim olduğuna dikkat etmek zorundasınız. Diğer bir deyişle, bir konuda birine tavsiye verebilmek için sizin o konudaki bilgi ve tecrübenizin de belli bir seviyede olması gerekir. Eğer vücudunu geliştirememiş bir vücut geliştirmeci, hiç dövüşmemiş bir MMA dövüşçüsü veya hiç öğrencisi olmayan bir koçsanız, tavsiyelerinizi başkasına vermeden önce kendinize saklamak isteyebilirsiniz.

Sonuç olarak…

Gözlemlerime göre, kuşak konusuna en çok takılan insanlar, sporun kendisinden ziyade uygulama yüzdesi oldukça düşük olan “havalı” hareketlerle veya satın alacakları “şık” eşyalarla daha çok ilgilidir. Oysa BJJ antrenmanı sırasında, hepimiz çıplağız. Havalı Gi seçiminiz, sadece rakibinizin sizi daha şık bir şekilde boğmasına olanak sağlar.

Kuşaklara bu kadar takılmak yerine, kendinize 5-10 sene sonra nerede olmak istediğinizi sorun. Bu derecelendirmelerin sizi gereksiz strese sokmasına izin vermeyin ve eğlenceyi kaçırmayın. Diğer öğrencileri gözlemlemek ve değerlendirmek sizin işiniz değil. Bu iş için biz eğitmenlere para ödüyorsunuz.

Ben yıllar önce yaptığım ilk armbar hareketini hala hatırlarım. Keşke zamanda geri gidip, oyuna en baştan başlayabilseydim derim. Her seviyenin apayrı bir keyfi vardır ve başarılarla birlikte oda şekil değiştirir. Çok hızlı ilerleme kaydetme telaşına düşüp de bu keyfi çıkartmayı es geçmeyin.

Kısacası, BJJ’e yeni başladıysanız ve kuşak atlama konusunda şimdiden kafanız karıştıysa, boşverin ve sadece roll ed in. Gerçekten kim olduğunuzu roll sırasında gözlerinizi kapattığınızda keşfedeceksiniz.

Minderde görüşürüz!

BJJ tarihçesi